Texnologiya fənnin əhəmiyyəti, tədrisi və vacib məqamlar...
Bu gün sizlər üçün tehsilmedia.info saytı olaraq, texnologiya fənninin əhəmiyyəti, formalaşdırdığı bacarıqlar və s haqda müsahibə təqdim edəcəyik. Metodika üzrə mütəxəssis, tədqiqatçı, təlimçi-pedaqoq Məmmədova Sevinc xanımla müəllimlər və valideynlər üçün lazım olan sualları ehtiva edən bir Müsahibə hazırladıq:
Sevinc xanım, Texnologiya fənni uzun illər “əl işi” kimi qəbul olunub. Bəs deyə bilərsinizmi, əslində bu fənnin əsas əhəmiyyəti nədədir?
— Bu, ən çox rast gəlinən yanlış təsəvvürlərdəndir. Texnologiya fənni təkcə nəsə kəsmək, yapışdırmaq və ya tikmək deyil. Bu fənn uşaqlarda əmək mədəniyyətini, yaradıcılığı, məntiqi düşünməni, problemin həlli bacarığını və ən əsası istehsalçı düşüncə tərzini formalaşdırır. Uşaq hazır məhsulu deyil, məhsulun yaranma prosesini anlayır.
– Bu fənn uşaqlar üçün niyə vacibdir? Digər fənnlərdən fərqi nədir?
— Texnologiya fənni uşağı passiv dinləyici yox, fəal icraçı edir. Riyaziyyatda hesablayır, dildə oxuyur, amma texnologiyada edir, yaradır, sınaqdan keçirir. Bu fənnn əzəri biliklə praktik bacarığı birləşdirir, uşağa “bacarıram” hissini yaşadır, əmək və zəhmətin dəyərini öyrədir. Bu isə uşağın özünə inamına və şəxsiyyət kimi formalaşmasına birbaşa təsir edir.
–Bəs deyə bilərsinizmi, texnologiya dərsləri uşaqlarda konkret olaraq hansı bacarıqları formalaşdırır?
— Bu fənnin formalaşdırdığı bacarıqlar çoxşaxəlidir:
Əl bacarıqları və motorika
Planlama və ardıcıllıq bacarığı
Problemin həlli və qərarvermə
Yaradıcılıq və dizayn düşüncəsi
Komanda ilə işləmək
Məsuliyyət və işi sona çatdırmaq vərdişi
Bundan əlavə, uşaq öyrənir ki, səhv etmək inkişafın bir hissəsidir. Bu isə psixoloji baxımdan çox vacib məqamdır.
– Bəzən ibtidai siniflərdə texnologiya dərsini keçmirlər, əhəmiyyət vermirlər. Həmin dərsin əvəzinə riyaziyyat, azərbaycan dili kimi dərsləri keçirlər. Bu düzgündürmü? Müəllimlər texnologiya fənnini tədris edərkən nələrə diqqət etməlidirlər?
—Maraqlı sualdır. Heç bir fənn lazımsız deyil. Əksinə texnologiya fənni idrakı, zehni daha da inkişaf etdirərək digər fənləri daha rahat qavramağa kömək edir. Motorikanın inkişafına xidmət edən istənilən fənn şagirdlərdə tənqidi təfəkkürü və həyati bacarıqları yüksək səviyyədə inkişaf etdirir.
Ən əsas məsələ texnologiya dərsini formal yox, məqsədli keçməkdir. Müəllim dərsi “vaxt doldurma” vasitəsinə çevirməlidir, tapşırıqları yaş səviyyəsinə uyğun seçməlidir, uşağın öz ideyasına hörmət etməlidir, nəticədən çox prosesə diqqət yetirməlidir. Hər uşağın işi eyni olmaq məcburiyyətində deyil. Əksinə, fərqlilik texnologiya fənninin ruhudur.
– Texnologiya dərsi necə keçirilməlidir ki, uşaq üçün maraqlı olsun?
— Dərs şablon və monoton olmamalıdır. Müəllimreal həyatdan nümunələr gətirməli, gündəlik həyatda istifadə olunan əşyaların hazırlanmasını izah etməli, layihə və tapşırıqları həyatla əlaqələndirməlidir.
Məsələn, “evdə istifadə üçün sadə əşya hazırlamaq”, “tullantılardan faydalı məhsul yaratmaq”, “məktəb üçün praktik həll düşünmək” kimi tapşırıqlar uşağın marağını artırır.
– Bu fənn gələcək peşə seçiminə təsir edirmi?
— Bəli, çox ciddi təsir edir. Texnologiya fənni uşağa mühəndisliyi, dizayna, texniki sahələrə, sənətkarlığa maraq yarada bilər. Ən azından uşaq anlayır ki, o istehsal edən tərəf ola bilər, təkcə istehlakçı yox.
– Valideynlər texnologiya fənninə necə yanaşmalıdırlar?
— Təəssüf ki, bəzən valideynlər bu fənni “ikinci dərəcəli” hesab edirlər. Halbuki valideyn uşağın hazırladığı işi dəyərləndirməli, “nəyə lazımdır?” yox, “necə etdin?” deyə maraqlanmalıdır, uşağın əməyinə hörmət göstərməlidir. Bu, uşağın öz bacarığını ciddiyə almasına səbəb olur.
– Sevinc xanım, sizə bu gözəl Müsahibə üçün təşəkkür edirik. Sonda nə demək istərdiniz?
— Texnologiya fənni uşağa hazır cavab vermir, düşünməyi və etməyi öyrədir. Bu fənn düzgün tədris olunarsa, uşaq yalnız əl işi bacarmır, həyatı qurmağı öyrənir və bu, gələcək üçün ən vacib bacarıqlardan biridir.
