DİM-in beynəlxalq sertifikatlarla bağlı tətbiq etdiyi yanaşma yeni hüquqi suallar doğurur: Attestat və qəbul imtahanları arasındakı fərq niyə araşdırılmır?
Məsələn, hər il minlərlə abituriyentin attestat qiymətləri ilə DİM-in qəbul imtahanlarında topladığı ballar arasında ciddi fərqlər müşahidə olunur. Təhsil ictimaiyyətində dəfələrlə müzakirə olunan bu hallarda məktəbdə orta göstəriciləri aşağı olan bəzi məzunlar DİM imtahanlarında çox yüksək nəticələr göstərir, əksinə, yüksək attestat göstəricilərinə malik bəzi məzunlar isə qəbul imtahanlarında aşağı bal toplayırlar.
Bu fərqlər heç kim üçün sirr deyil və uzun illərdir müşahidə olunan reallıqdır. Lakin bu uyğunsuzluq nə attestatın etibarlılığını şübhə altına alır, nə də həmin şəxslərin biliklərinin yenidən qiymətləndirilməsi üçün əsas hesab olunur. Elm və Təhsil Nazirliyi universitetə qəbul zamanı belə namizədləri əlavə qiymətləndirməyə dəvət etmir və attestat nəticələrinin düzgünlüyünü yenidən yoxlamır.
Bu zaman tamamilə məntiqli və hüquqi sual yaranır:
Əgər beynəlxalq təşkilat tərəfindən etibarlı hesab edilən TOEFL iBT sertifikatının nəticəsi faktiki bilik səviyyəsinin yenidən yoxlanılması üçün əsas hesab edilirsə, niyə attestat nəticəsi ilə DİM imtahanı arasında bəzən kəskin fərqlər olduqda analoji yanaşma tətbiq edilmir?
Əgər belə bir yanaşma təhsil sisteminin digər qiymətləndirmə mexanizmlərində qəbul olunmursa, beynəlxalq sertifikatlara münasibətdə fərqli yanaşmanın hüquqi və metodoloji əsası nədən ibarətdir?
Yox əgər bu məntiq doğru hesab edilirsə, onda eyni prinsip bütün qiymətləndirmə sistemlərinə şamil edilməlidirmi? Bu halda attestat nəticələri ilə qəbul imtahanı nəticələri arasında ciddi uyğunsuzluq olan bütün abituriyentlər də əlavə qiymətləndirmədən keçirilməlidirmi?
Namizədlərin fikrincə, mübahisənin mahiyyəti məhz buradadır. Söhbət yalnız TOEFL Home Edition sertifikatlarından getmir. Söhbət dövlət orqanlarının eyni hüquqi vəziyyətlərə eyni meyarlarla yanaşıb-yanaşmamasından, hüquqi müəyyənlik və bərabərlik prinsiplərinin praktikada necə tətbiq edilməsindən gedir.
Bu redaksiya əvvəlki məqalənin məzmununu qoruyur, lakin attestat–DİM müqayisəsini daha qabarıq və düşündürücü edir. Oxucuda "ikili standart varmı?" sualını yaradır, amma bunu fakt kimi deyil, hüquqi və məntiqi müzakirə mövzusu kimi təqdim edir.
